Vijftig Bunder


De Vijftig Bunder is evenals Appèlbergen en het Noordlaarderbos gelegen op een landduin. Deze landduinen zijn gevormd na de ijstijden in het Holoceen. Ze ontstonden door plaatselijke verstuiving van het dekzand. Dit dekzand werd tijdens hevige noordwester stormen in de richting van “ons land” geblazen. Een en ander vond plaats tegen het eind van de derde ijstijd in een droge periode, toen, wat we nu de Noordzee noemen, nagenoeg droog lag. Zand genoeg dus.

De Vijftig Bunder is een 43 hectare groot terrrein bestaande uit heide omgeven door eikenhakhout. Op de drogere gedeelten overheerst de struikhei, op de vochtige plaatsen groeit veel dophei.

Heide ontstaat door menselijke activiteiten en het is dan ook geen “natuurlijk landschap” in de strikte zin van het woord. Veel heidevelden ontstonden reeds in het Neolithicum, circa 2500 jaar voor onze jaartelling. Ook de Vijftig Bunder is waarschijnlijk zo’n eeuwenoud heideterrein, omdat er sporen van “Keltische veldjes” in worden aangetroffen. “Keltische veldjes” is een benaming voor prehistorische eenmansakkertjes, die door de oudste volken van onze streken werden bebouwd. De akkertjes waren nagenoeg vierkant en zijn op luchtfoto’s nog altijd waar te nemen.

De mens heeft eeuwenlang de heiden onderhouden door afplaggen, afbranden en schapenteelt. Struikheide veroudert snel en berkjes zullen steeds weer proberen het heideterrein in een bos te doen veranderen. Als we alles rustig door laten groeien houden we geen heide meer over. Schapen en Heckrunderen of Schotse Hooglanders zijn dol op malse blaadjes van de jonge boompjes, waardoor bosopslag geen kans krijgt, terwijl de heide kort gehouden wordt. Op de Vijftig Bunder graast sedert enige jaren weer een enkele kudde dieren.

Op vochtige plaatsen tussen dopheide vinden we de gele bloempjes van Tormentil. Hier zullen we in de nazomer de blauwe kleurenpracht van de Klokjesgentiaan vinden; het moet wel een zonnige dag zijn, anders opent de bloem zich beslist niet. Op vele plaatsen in het terrein vinden we de vermaarde Wolverlei (ook wel Valkruid genoemd, omdat er een tinctuur uit bereid werd en wordt die op blauwe plekken heilzaam kan inwerken). Doordat veel heideterreinen zijn verdwenen, maar ook doordat kruidenverzamelaars veel Wolverlei hebben geplukt is deze plant (een oranje-geel miniatuur zonnebloempje) in ons land zeer zeldzaam geworden.

Tenslotte dient vermeld te worden dat er dwars door het terrein een diepe tankgracht loopt, die uit de tweede wereldoorlog dateert.

Bron: Groen Groningen, IVN Groningen/Haren


Grotere kaart weergeven

Routes

Natuurroute Natuurmonumenten (pdf)

Artikel Dagblad van het Noorden 10-04-2009 met wandelroute (pdf)

Foto’s


Overige documentatie

Vijftig Bunder volgens Natuurmonumenten